5. Vitale wijken

We werken aan (be)leefbare wijken door instandhouding en toekomstbestendige herinrichting van de buitenruimte

De openbare ruimte is de plek waar mensen wonen, ontmoeten, spelen, sporten en recreëren. De openbare ruimte is drager van een gezonde leefomgeving, waarin gezondheid, ontmoeting, beweging, klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefkwaliteit samenkomen. En daarmee dé drager voor een vitale en levendige stad. We betrekken de inwoners bij keuzes die hun leefomgeving raken.

De openbare ruimte staat onder druk. De ambities zijn hoog, de omgeving verstedelijkt, het areaal veroudert en de beschikbare middelen zijn beperkt. We zoeken naar de balans tussen de ambities, goed onderhouden en betaalbaarheid, nu en in de toekomst. Levenscyclus denken (de levenscyclus van ontwerp, uitvoering en beheer) is in 2026 nadrukkelijk geadresseerd om in de hele keten keuzes te maken die ervoor zorgen dat beheer ook in de toekomst betaalbaar blijft.

De openbare ruimte als drager voor de vitale stad levert plekken voor ontspanning, ontmoeting en bewegen. Het BOSS beleid (2025, Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten) is hier een belangrijke impuls voor. Het uitvoeringsprogramma hiervan is eind 2026 gereed en uitvoering kan starten in 2027. Waardengestuurd werken maakt inzichtelijk welke bijdragen beheer openbare ruimte geeft aan doelen zoals bijvoorbeeld gezondheid, toegankelijkheid en inclusiviteit en veiligheid.

Er moet voldoende groene ruimte voor mens, plant en dier zijn. Wij koesteren onze groenblauwe structuren met ecologisch beheer en een volwassen bomenbestand, mede omdat die bijdragen aan een klimaatbestendige stad. Waar ontwikkelingen zijn, nemen we de kansen en knelpunten toe.

Het beheer en onderhoud van onze kapitaalgoederen (onder andere wegen, verkeerslichten, de lantaarnpalen, bruggen, fonteinen, water, riolering, bomen, perken, tunnels en kabels en leidingen) draagt bij aan de leefbaarheid in de wijken. De basis is voldoen aan de geldende wet- en regelgeving, landelijke normen en richtlijnen. Dit borgt dat ons areaal veilig is, de technische kwaliteit in orde is en op het juiste moment het benodigde onderhoud uit te voeren (voorkomen kapitaalvernietiging). Op het moment dat vervangingen nodig zijn, maken we er vanuit beheer altijd een integraal project van om zoveel mogelijk opgaven te kunnen uitvoeren. Vanuit die ervaring participeren we actief in het landelijke Platform Integraal Samenwerken in de Openbare Ruimte (PISOR).  

Hoe we omgaan met de ambities, ouder wordende stad en betaalbaarheid werken we uit de Nota beheer kapitaalgoederen buitenruimte 2028-2032, die we in 2027 ter besluitvorming aanbieden. Integraalonderdeel van de nota zijn de beheerplannen, die in 2026 geactualiseerd zijn.

(Beeld)Kwaliteit openbare ruimte Zwols Centrumgebied

Hoog

(Beeld)Kwaliteit openbare ruimte Stationsomgeving

Basis

(Beeld)Kwaliteit openbare ruimte overige gebieden

Basis

Technische kwaliteit kapitaalgoederen

Basis

Activiteiten met betrekking tot strategische plannen

• In 2026 is besloten de doorlooptijd van de Nota Kapitaalgoederen 2023-2026 en het Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026 met één jaar te verlengen. Dit omdat de documenten nauw samenhangen in het kader van de klimaatopgave. Deze documenten worden opgesteld.
• In 2027 bieden we de Nota Kapitaalgoederen 2028-2032 en het Water- en Rioleringsprogramma 2028-2032 aan ter besluitvorming.
• De Wet weerbaarheid kritieke entiteiten en de Cyberbeveiligingswet stellen hogere eisen aan de kapitaalgoederen. Dit vraagt nadere uitwerking en investeringen. Dit is in 2026 opgestart en werken we in 2027 uit.

Activiteiten MeerJarenOpgaveProgrammering (MJOP)

• We voeren structureel inspecties en schouwen uit, waarbij we de uitkomsten toetsen aan landelijke normen en richtlijnen (als CROW, CUR, BVR). Dit leidt tot een geprioriteerde jaarlijkse onderhouds- en vervangingsplanning. Deze planning is input voor het MJOP.
• We voeren jaarlijks onderhoud uit aan onze kapitaalgoederen en binnen de beperkte financiële kaders proberen we zo goed mogelijk rekening te houden met klimaatadaptatie en circulariteit (bijvoorbeeld nieuw circulair groot onderhoudscontract wegen). Als we onderhoud uitvoeren, stemmen dit af met de wijken. We voeren Ecologisch groenbeheer en leveren een bijdrage aan biodiversiteit in de stad samen met ROVA.
• We werken volgens het proces van het MJOP en werken actief aan het integraal programmeren en positioneren ervan. Wij zijn verantwoordelijk voor het proces van integraal programmeren van de onderhouds- en vervangingsopgave en stemmen af met onder andere de mobiliteits-,  wijk-  en klimaatopgaven. Hiermee zorgen we vervanging en herinrichting voor een toekomstbestendige openbare ruimte, die bijdraagt aan sociale wensen in de wijk.
• We werken aan het uitvoeringsprogramma BOSS beleid. In 2027 moet besluitvorming over prioritering en uitvoerbaarheid plaatsvinden.

Veilig gebruik van openbare ruimte

• We houden toezicht bij activiteiten en projecten in de openbare ruimte conform richtlijnen voor Veilig Werken langs, aan en op de weg.
• We prioriteren in het uitvoeren van onderhoud en/of investeringsprojecten gericht is op het borgen van de constructieve veiligheid van de kapitaalgoederen.
• De doorkijk en onderbouwing van de onderhoudsplannen leggen we vast in jaarlijks geactualiseerde beheerplannen. Hierin prioriteren we risico gestuurd op het borgen van de veiligheid (en het voorkómen van kapitaalvernietiging).
• We richten ons naar actuele landelijke richtlijnen (zoals bijvoorbeeld de Arbo- en Machinerichtlijn, Installatieverantwoordelijkheid (NEN3140)) om veilig aan de kapitaalgoederen te kunnen werken. Indien dit niet het geval is voeren we aanpassingen door aan de kapitaalgoederen.
• We inventariseren onveilige plekken in de openbare ruimte en werken aan verbeteringen. Dit is in 2026 opgestart en werken we in 2027 uit.

Optreden als regisseur en het leveren van maatwerk

• We voeren regie op ondergrondse infrastructuur door interne en externe afstemming in planning en oplossingen, onder andere met het oog op energie- en wateropgaven.
• We benutten meekoppelkansen in gebiedsontwikkelingen zoals Dieze, de Spoorzone/Nieuwe Veemarkt voor vergroenen, natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie. De financiële ruimte is hiervoor beperkt.  
• We benutten en faciliteren bewonersinitiatieven (zoals vergroenen, stadslandbouw).
• We werken samen met diverse partners (provincie, Rijkswaterstaat, het Natuurorganisaties, WDOD, particulieren) en daaraan gelieerde partijen voor het onderhouden van onze kapitaalgoederen en het versterken van de groen blauwe structuren.
• We zoeken verbinding en maken een koppeling met investeringen vanuit onder andere bereikbaarheid en mobiliteit, de strategische agenda binnenstad en de Spoorzone. Dit doen we door het jaarlijkse MJOP proces actief te trekken en uit te voeren.
• We regisseren dat behoeften uit de wijk (wijkopgave) zoveel mogelijk meegenomen worden in het jaarlijks uitvoeringsprogramma. Dit geldt zowel voor de daadwerkelijke onderhoudsplannen als ook als input voor het MJOP.

Niet van toepassing

Doel 5.4.1 Beheer openbare ruimte

VVI wegen

VVI verkeersregelinstallaties

VVI openbare verlichting

VVI bruggen

VVI fundatie kademuren

VVI sluizen en remmingswerken

VVI beschoeiingen en waterwerken

VVI fonteinen

VVI bomen en beplanting

Herinrichting Stinspark

Ombouw bakken Lubeckplein

Riolering klimaatinvesteringen

Riolering transportstelsel

Omgevingsvisie Ons Zwolle van Morgen 2030

Concept Nota beheer kapitaalgoederen Buitenruimte 2023-2026

Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026

Groen- en recreatiebeleid "(Be)leefbaar voor iedereen inclusief de bijlagen: Bomenbeleidsplan, Puntensysteem natuurinclusief bouwen en ontwerpen, Natuurwaardenkaart en Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 20230 en 2040

Bomenverordening 2021 inclusief de lijst Bijzondere bomen