Algemeen

De begroting 2027 is de eerste uitwerking van het coalitieakkoord Bouwen op Zwolse kracht. Concrete maatregelen uit het akkoord zijn opgenomen in deze begroting, andere onderwerpen hebben nog meer voorbereiding nodig. Niet alle ambities uit het coalitieakkoord zijn daarom al volledig in deze begroting vertaald. Daarbij is de financiële ruimte krap en moeten we keuzes maken in wat we nu doen en wat later of anders kan. In 2027 werken we onze ambities verder uit, samen met de raad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Deze vinden hun plek in de komende Perspectiefnota.

Zwolle is een stad waarin mensen samen werken aan hun buurt, vereniging, onderneming en organisatie. Op die kracht bouwen we voort. De stad groeit en de opgaven nemen toe. Er zijn meer woningen en voorzieningen nodig. De vraag naar zorg verandert en de ruimte, energievoorziening en arbeidsmarkt staan onder druk. We kiezen bij de aanpak van de opgaven voor focus, samenhang en een realistisch tempo.

Een sterke en sociale samenleving
Gezinnen, buren en vrienden, vrijwilligers, mantelzorgers, scholen, verenigingen en maatschappelijke organisaties vormen een sterke sociale basis. Zij zorgen voor ontmoeting, ondersteuning en verbinding in buurten en wijken. In 2027 ondersteunen we deze kracht gerichter. Via wijkgericht werken en wijkprofielen brengen we in beeld wat per wijk of stadsdeel nodig is. Via de wijkprofielen gaan we binnen de wijkcyclus richting geven aan extra inzet en investeringen in zorg en ondersteuning. Daarbij verbinden we sociale opgaven met wonen, de openbare ruimte en voorzieningen, zodat we achterstanden gerichter kunnen verkleinen en voorkomen en beter maatwerk kunnen bieden. We starten met twee pilotgebieden; de keuze voor deze gebieden wordt nog gemaakt.

Sport en bewegen maken deel uit van een sterke sociale basis: zij dragen bij aan gezondheid, ontmoeting en meedoen. Daarom verlagen we de huur van binnensportaccommodaties en we verkleinen de wachtlijsten voor het Zwemvangnet.

Voor jeugd blijft het uitgangspunt dat kinderen en jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien en dat passende hulp beschikbaar is wanneer dat nodig is. De sterk oplopende uitgaven in de jeugdhulp vragen om aanvullende maatregelen. We stellen een Taskforce houdbare jeugdhulp in. Deze taskforce volgt de ontwikkeling van de uitgaven nauwgezet en werkt gerichte maatregelen uit voor een financieel houdbaar jeugdstelsel.  We willen onder andere toewerken naar strategisch partnerschap met minder aanbieders. Daarmee versterken we de sturing op passende jeugdhulp en de uitgaven. Preventie, vroegsignalering en de verbinding met de sociale basis blijven daarbij van belang.

We blijven inzetten op bestaanszekerheid, gelijke kansen en gezond en veilig opgroeien. Het gebruik van inkomensregelingen en voorzieningen neemt toe door betere toegankelijkheid en bekendheid en door maatschappelijke en landelijke ontwikkelingen. Hierdoor verwachten we de komende periode een structurele overschrijding. We starten in 2027 een verkenning hoe we de ondersteuning van kinderen uit gezinnen met een laag inkomen eenvoudiger, effectiever en meer samenhangend kunnen inrichten.

Ook veiligheid en weerbaarheid vragen aandacht. We werken samen met zorg, welzijn, onderwijs, politie en handhaving. We investeren bijvoorbeeld in de veiligheid op plekken waar vrouwen zich onveilig voelen. Ook bereiden we inwoners beter voor op cyberincidenten, langdurige uitval van voorzieningen en extreme regen of droogte. Waar grenzen worden overschreden, treden we op. We versterken daarnaast de aanpak van ondermijnende criminaliteit en de veiligheid in wijken en de openbare ruimte.

Een aantrekkelijke en duurzame leefomgeving
Zwolle maakt ruimte voor woningen en voorzieningen waar behoefte aan is. Woningbouw heeft prioriteit. We geven voorrang aan gebieden waar snel kan worden gebouwd en benutten ook de bestaande woningvoorraad beter. We bouwen voor jongeren, starters, gezinnen, senioren en inwoners die zorg of begeleiding nodig hebben. Prettig wonen vraagt daarnaast om groen, goede bereikbaarheid en passende voorzieningen. Daarom werken we gebiedsgericht en kijken we per wijk wat nodig is.

We kunnen niet alle gebiedsontwikkelingen, projecten en nieuwe ambities tegelijkertijd uitvoeren. De beschikbare middelen en uitvoeringscapaciteit zijn beperkt en ook marktontwikkelingen en netcongestie beïnvloeden het tempo. Daarom werken we aan een integrale prioritering, zodat duidelijk wordt welke projecten doorgaan, later worden uitgevoerd of worden gestopt. Daarbij betrekken we ook de kosten van de gebiedsprogramma's. We bereiden een herkenbare, meerjarige financieringssystematiek voor die aansluit op de daadwerkelijke programmering in een gebied. Voor een deel van de programmakosten is in deze begroting tijdelijke dekking opgenomen. De raad ontvangt een voorstel waarin de prioritering en structurele financiering in samenhang worden uitgewerkt.

Voor de ontwikkeling op langere termijn investeren we in 2027 in gebiedsvisies voor Nieuw Zuthem, Vechtrand en Stadsbroek. Ook stellen we extra middelen beschikbaar om de plannen voor een van deze locaties verder uit te werken. Voor goede onderwijshuisvesting stellen we voor de nieuwbouw van basisschool De Springplank € 15 miljoen beschikbaar.

Zwolle is een groene deltastad. We blijven werken aan een stad die bestand is tegen hitte, droogte en wateroverlast. Investeringen in groen, water en natuur verbinden we zoveel mogelijk met woningbouw, de openbare ruimte en sterke wijken. Met Warm Thuis blijven we kwetsbare huishoudens helpen om energie te besparen en hun woonlasten te verlagen.

We werken verder aan een duurzaam en betrouwbaar energiesysteem. We stimuleren energiebesparing, isolatie en duurzame energie en warmte. Netcongestie vraagt om duidelijke prioriteiten en slimme oplossingen, zodat woningen, scholen en bedrijven toegang houden tot voldoende energie.

Een toekomstbestendige economie en bereikbaarheid
Een vitale economie draagt bij aan werkgelegenheid en brede welvaart in Zwolle en de regio. In 2027 richten we ons op toekomstbestendige bedrijventerreinen en versterken we de Spoorzone als innovatiegebied waar onderwijs, ondernemers en overheid samenwerken. Daarmee verbinden we duurzaamheid, kennis en innovatie aan concrete kansen voor werk en ontwikkeling.

We hebben alle talenten nodig om de economie en de arbeidsmarkt toekomstbestendig te houden. Samen met ondernemers, onderwijs en regionale partners investeren we in stages, werk, een leven lang ontwikkelen, innovatie en een hogere arbeidsproductiviteit. Als centrumstad benutten we daarbij de samenwerking binnen Regio Zwolle.

Goede bereikbaarheid is een voorwaarde voor woningbouw, economische ontwikkeling en een aantrekkelijke leefomgeving. Daarom werken we aan een samenhangend netwerk voor lopen, fietsen, openbaar vervoer en auto en maken we keuzes die passen bij de groei van stad en regio. In de binnenstad maken we de horecapleinen op gezette tijden autoluw, zodat het centrum aantrekkelijker en veiliger wordt voor inwoners en bezoekers.

Samen keuzes maken
We werken plannen uit met de stad. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrekken we op tijd bij onderwerpen die hen raken. We maken vooraf duidelijk waarover zij kunnen meedenken en laten achteraf zien hoe hun inbreng is meegewogen. Ook betrekken we de raad vroeg bij onderwerpen die richting en uitwerking vragen.

De begroting voor 2027 is sluitend. Tegelijk is de structurele financiële ruimte volledig benut. De bijdrage van het Rijk groeit onvoldoende mee met de kosten van wettelijke taken. Ook stijgen de kosten van energie, materialen, lonen en uitvoering. Daardoor is er geen ruimte voor nieuwe structurele uitgaven zonder bestaande uitgaven te verlagen.

In het coalitieakkoord is daarom een structurele ombuigingsopgave van € 10 miljoen afgesproken. Deze ruimte is nodig om stijgende kosten op te vangen en om te komen tot  samenhangende transformaties in beleid, uitvoering en organisatie. Deze transformaties zijn onder meer nodig voor het sociaal domein, het beheer (waaronder de nota kapitaalgoederen), en voor de ontwikkeling naar een data- en digitaal gestuurde organisatie. We zijn gestart met de voorbereidingen van deze ombuigingen en eind van het jaar ontvangt de gemeenteraad een raadsbrief met richtingen en in de Perspectiefnota 2028-2031 worden deze verder uitgewerkt.

De plannen, financiële gevolgen en opbrengsten van de ombuigingsopgave zijn nog niet voldoende concreet om de in het coalitieakkoord opgenomen ombuigingstaakstelling van € 2 miljoen en de daarmee samenhangende ruimte van € 2,5 miljoen al in de begroting 2027 te verwerken. In de PPN hopen we de eerste concrete voorstellen te presenteren. En waar mogelijk verwerken deze al in de tweede beleidsrapportage 2027 In de begroting 2027 is door verschillende keuzes voor de organisatie al wel een aanvullende taakstelling van € 1,3 miljoen opgenomen. De keuzes in deze begroting lossen het dreigende tekort voor de jaren na 2027 nog niet op. Daarom moeten we scherp bepalen wat echt nodig is en wat slimmer, anders, minder, later of niet meer kan. Dat kan ook betekenen dat we keuzes moeten maken in vastgesteld beleid en bestaande activiteiten. Bij deze afwegingen letten we op de gevolgen voor inwoners, ondernemers, partners en de uitvoerbaarheid.

Met deze begroting zetten we concrete eerste stappen in de uitvoering van het coalitieakkoord. We investeren in wat nu nodig is, bouwen voort op de kracht van de Zwolse samenleving en bereiden verdere keuzes zorgvuldig voor. Zo werken we aan een veerkrachtige, leefbare en financieel gezonde gemeente, met oog voor vandaag en morgen.