Straatmeubilair
Het gaat hier om fysieke voorzieningen als openbare verlichting, verkeersregelinstallaties (VRI's), bebording en wegmarkering.
Beleidskader
- de beslisnota ‘Versnelling ombouw energiezuinige openbare verlichting 2020-2023’ (25 november 2019)
- de Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van morgen 2030’
- landelijke en Europese kaders en richtlijnen.
Stand van zaken
Zwolle streeft naar een duurzame en (verkeers)veilige inrichting en gebruik van de openbare ruimte. Duurzaam en energiezuinig en tegelijkertijd een veilige en leefbare openbare ruimte bij duisternis. De visuele neveneffecten voor mens, dier en plant beperken wij tot een minimum. Onze verlichting is energiebesparend en innovatief en voldoet aan de geldende Nederlandse richtlijnen. Bij nieuwe projecten en reconstructies ontwerpen wij de verlichting eveneens conform deze richtlijnen.
Daarnaast sluiten wij aan bij het Energieakkoord (2013) en het daaropvolgende Klimaatakkoord (2019). Dit was vertaald naar de beslisnota ‘Versnelling ombouw energiezuinige openbare verlichting 2020-2023’. De daaruit voortvloeiende verduurzaming is afgerond in 2025.
Betrouwbaarheid is belangrijk bij de verkeersregelinstallaties (VRI’s). Daarom inspecteren we ze jaarlijks technisch en functioneel. Twee keer per jaar voeren we een schouw uit om eventuele schades vast te stellen. In Zwolle beheren we 65 VRI’s. De gemiddelde technische levensduur bedraagt 15 jaar. Jaarlijks vervangen we gemiddeld twee tot drie installaties door nieuwe (i)VRI’s. Zo blijft het areaal betrouwbaar en voldoen de installaties aan de dan geldende landelijke softwarestandaard. Het moment van vervanging bepalen we op basis van leeftijd, ICT waardigheid, functioneren, betrouwbaarheid en eventuele geplande reconstructies. Daarbij stemmen we af met ITS- en mobiliteitsprogramma’s zoals Beter Benutten en Slim en Duurzaam. We ontsluiten continu en realtime data, waarmee we de verkeersstromen en modellen optimaliseren.
Naast het uitvoeren van onderhoud en vervanging vragen ondersteunende systemen steeds meer aandacht. Dit gaat met name om de aansturing van de verkeersregelinstallaties. De installaties moeten niet alleen blijven doen, maar ook veilig en bestendig zijn tegen cyberaanvallen. De netwerk- en informatiesystemen moeten we inregelen conform de NIS2-richtlijn voor Cyber security. In 2026 zijn we het project OT-IT & Cybersecurity gestart en zetten we door in 2027. We inventariseren de installaties op toegangsbeveiliging, koppeling van software aan de objecten en de beschikbaarheid van specifieke procedures voor situaties zoals storingen, uitval en incidenten. Op basis van de resultaten voeren we in 2027 verbeteringen door.
Voor het bestendig veilig werken aan installaties zijn niet alleen fysieke maatregelen nodig, maar ook het inregelen van de installatieverantwoordelijkheid NEN3140 is noodzakelijk. Het concept handboek is opgesteld en zijn we nu stapsgewijs aan het implementeren.
Toenemende complexiteit in techniek, sensoring en software vraagt om veranderende expertise en functioneel beheer. Doordat steeds meer koppeling (in the cloud) plaatsvindt, is de impact bij storingen mogelijk groter. Bijvoorbeeld bij een storing in onze verkeerslichten. Hierdoor kan de verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid onder druk komen te staan. We anticiperen hier zoveel mogelijk op door eigen technische kennis in huis te hebben (en up-to-date te houden). Daarnaast werken we met calamiteitenplan bij storingen (en / of stroomuitval).
Voor bebording en wegmarkering gelden de landelijke richtlijnen (ontwerp en beheer). Het onderhoud voeren we uit via een onderhoudscontract, met ROVA voor reiniging en klein onderhoud.
Het goed geregistreerd hebben van de bebording is een continue ontwikkeling en continueren we ook in 2027.
Financiën
Voor het technisch onderhoud van straatmeubilair is in 2027 € 3,6 miljoen beschikbaar, inclusief kapitaallasten. Voor vervangingsinvesteringen van straatmeubilair is in 2027 € 1,1 miljoen exclusief btw beschikbaar.
Actuele risico inschatting
- Het implementeren van de installatieverantwoordelijkheid NEN3140 is opgestart, dit kost echter tijd. Hierdoor is geen eenduidigheid in het veilig werken aan de installaties.
- Het jaarlijks uitvoeren van een risicoanalyse op de netwerk- en informatiesystemen conform de nieuwe NIS2-richtlijn moet nog ingeregeld worden.
- Het uitvoeren van het onderhoud en de vervangingen is lastig vanwege de lange levertijden en de beperkte capaciteit. Dit is zowel intern als extern (marktpartijen).